Wie aan Amsterdam denkt, denkt direct aan De Wallen, de Kalverstraat en de grote pleinen. Maar de laatste jaren heeft de Haarlemmerstraat, –dijk en –plein zo’n grote stappen vooruit gemaakt dat het sinds januari dit jaar uitgeroepen is tot leukste winkelstraat van Amsterdam. En, volgens onderzoek van NLstreets.nl, zelfs tweede leukste winkelstraat van Nederland. Maar dat is niet altijd zo geweest. Mijn zoektocht begint bij het stadsarchief van Amsterdam.
‘De straat was een aflopende zaak’
In 1878 werd er langs de huidige Haarlemmerbuurt een spoorlijn naar Haarlem aangelegd om de handel te bevorderen, dit zorgde voor werk en dus waren er op korte termijn woningen nodig. Goedkope arbeiderswoningen werden tegen het spoor aangebouwd, wat een lelijk gezicht was wanneer men met de trein Amsterdam binnen kwam. In 1969 werden de woningen gesloopt vanwege de aanleg van een brede autoweg. Door de arbeidersklasse verpauperde de buurt en was er veel leegstand.
Harry Nooij, eigenaar van een kinderwinkel op de Haarlemmerdijk, maakte daar gebruik van en kraakte in 1989 het pand op nummer 68. ‘Ja, toen kon dat nog. Maar de straat was een aflopende zaak, het stond bomvol met auto’s want je kon nergens parkeren. Afbraakpanden en junks tekende de straat.’
Toch voelde winkelstraatmanager Nel de Jager in de jaren ’90 een bepaalde ‘vibe’ in deze straat. ‘Een straat moet spannend zijn, een ontdekkingsreis’ en De Jager zag deze potentie in de straat. Ze is de gemeente blijven stalken om de sleutels van twaalf leegstaande panden in de straat. Het plan van de Jager was om hier voor elf maanden try-outs van te maken voor beginnende ondernemers. Ze wil speciale horeca zaken, en bijzondere winkeltjes. Dit lukte, alleen heeft Nel ondanks haar ervaring in stedelijke ontwikkeling slechts de macht om te bemiddelen tussen koper en verkoper. Daar was ze dan ook fanatiek mee bezig, bijzondere winkels voordragen aan pand eigenaren, en op deze manier de diversiteit in de straat te stimuleren. ‘Vijftien jaar heb ik voor nop deze straat proberen op de kaart te zetten, tot ik bij de gemeente een baan in de stadsvernieuwing vond. Toch werd ik er ongelukkig van, je bent niet neutraal en moet altijd met de belangen van de gemeente rekening houden.’ Na acht jaar koos Nel voor haar vrijheid, en zwemt weer als een vis in het water tussen eigenaren, ondernemers en de gemeente. Door subsidie en extra geld van de ondernemers in de straat, kan De Jager net het hoofd boven water houden. ‘Het probleem van de gemeente is dat Project 1012 al het geld opslokt. Ze willen De Wallen schoonvegen, maar er is nu een waterbedeffect te zien. Wij komen nu met alle junks en criminogene bedrijfjes te zitten. Ik klaag hierover bij de gemeente maar hun antwoord is altijd hetzelfde: ‘ja.. marktwerking’’.
Het waterbedeffect
Gaat de Haarlemmerbuurt terugvallen naar hoe het vroeger was? Met de komst van nieuwe mini-supermarkten, massagesalons en souvenirwinkels, en de onderwereld die daaraan verbonden is, is het een reëel gevaar geworden. ‘Misschien was dat ook wel gebeurd zonder Project 1012’ vertelt Edine Ooden van het Coördinatieteam Wallen. ‘Er is misschien wel een waterbedeffect te zien ja… Maar we kunnen die bedrijfjes niet tegenhouden zich te vestigen op die plekken, dat is marktwerking. Ik geef toe dat we weten dat er veel wit gewassen wordt, maar deze bedrijven hebben geen ondernemingsplan nodig. Dus we kunnen niks checken.’
Samen met Project 1012 is het ‘project Emergo’ in het leven geroepen, door een verbeterde samenwerking van o.a. de belastingsdienst, openbaarministerie en politie kan een bedrijf beter ontmaskerd worden op bijvoorbeeld witwassen. Dit wordt alleen in postcodegebied 1012 toegepast. ‘Ja het zou heel veel tijd kosten om alle criminogene bedrijven zo onder de loep te nemen’ aldus Ooden.
Het lijkt erop dat de gemeente Amsterdam zich blind staart op het verbeteren van postcodegebied 1012. Gelukkig zijn er nog echte helden die zich inzetten voor de stadsinrichting. Hopelijk blijft zo Amsterdam spannend en aantrekkelijk voor toeristen die meer willen zien dan één postcodegebied.
Laatste reacties: